AI-woordenlijst
De technische termen van soevereine AI, eenvoudig uitgelegd
Kunstmatige intelligentie brengt een eigen vocabulaire mee dat ondoorzichtig kan lijken. Deze woordenlijst is er om u de documentatie van BrainDup te laten begrijpen, en onze pagina's Ontwikkeling en Contact, zonder diploma informatica. Elke term wordt in gewone taal uitgelegd, met een concrete vergelijking waar dat helpt.
Infrastructuur en materiaal
De fysieke en softwarematige onderdelen die BrainDup op uw eigen station laten draaien, zonder de cloud.
GPU
Grafische processor, oorspronkelijk voor beeldweergave, vandaag onmisbaar voor AI. Waar een klassieke processor de taken één voor één afwerkt, verwerkt de GPU er duizenden tegelijk, als een leger rekeneenheden naast elkaar.
NVIDIA Blackwell
Jongste generatie GPU-architectuur van NVIDIA (2024-2025). De Blackwell-kaarten (reeks RTX 50xx) leveren duidelijk meer AI-prestaties dan de vorige generaties, bij een lager stroomverbruik.
VRAM
Eigen geheugen van de GPU. Hoe meer VRAM, hoe groter het AI-model dat de GPU in één keer kan inladen. Dat is de belangrijkste beperking om taalmodellen lokaal te laten draaien.
CUDA / cuDNN
Softwaregereedschap van NVIDIA om de kracht van GPU's te benutten. CUDA is de algemene basis; cuDNN is de laag die op AI en deep learning is toegespitst.
Driver
Software waarmee het besturingssysteem met apparatuur praat, hier met de GPU. Zonder de juiste driver blijft de GPU onbruikbaar. BrainDup zorgt ervoor dat de NVIDIA-drivers altijd bij zijn.
Docker
Gereedschap dat een toepassing samen met alles wat ze nodig heeft (bibliotheken, instellingen) in een afgesloten pakket stopt, een container. Denk aan een hermetische doos: de toepassing werkt overal gelijk.
Container
Afgesloten, lichte omgeving die Docker aanmaakt. Elk onderdeel van BrainDup (databank, AI-model, interface) draait in zijn eigen container, wat conflicten voorkomt en updates vereenvoudigt.
Orkestratie
Automatische coördinatie van meerdere containers die samen moeten werken. BrainDup gebruikt Docker Compose om zijn diensten met één opdracht te starten, te stoppen en te verbinden.
NGINX
Zeer snelle webserver, gebruikt als enige toegangspoort tot de diensten van BrainDup. Hij verdeelt het verkeer, regelt de HTTPS-beveiliging en beschermt de interne diensten.
Reverse proxy
Tussenstuk dat voor uw webdiensten staat. Het vangt alle aanvragen van buiten op en stuurt ze naar de juiste interne dienst, zoals een telefonist die gesprekken doorverbindt.
HTTPS
Beveiligd communicatieprotocol op het web. Het slotje in uw browser geeft aan dat de uitgewisselde gegevens versleuteld zijn. BrainDup verplicht HTTPS voor alle verkeer.
Server
Computer (of programma) die diensten levert aan andere machines. Bij BrainDup speelt uw lokale station de rol van eigen server: het herbergt uw AI-modellen en uw gegevens.
Lokaal (on-premise)
Gezegd van infrastructuur die fysiek in uw eigen gebouw staat, tegenover de cloud. Bij BrainDup betekent « lokaal » dat uw gegevens het gebouw nooit verlaten.
Cloud
Geheel van servers op afstand (datacenters) die bij derden worden gehuurd (Amazon, Google, Microsoft). Handig, maar duur op termijn, en uw gegevens staan buiten uw controle.
Gegevenssoevereiniteit
Het vermogen van een organisatie om volledige controle over haar gegevens te houden: waar ze staan, wie erbij komt, onder welk recht. Dat is het uitgangspunt van BrainDup.
Databanken en opslag
Hoe BrainDup uw documenten en kennis opslaat, indexeert en terugvindt.
Databank
Geordend systeem om gegevens op te slaan en terug te vinden. Als een slimme digitale kast die miljoenen fiches beheert en ingewikkelde vragen in een fractie van een seconde beantwoordt.
PostgreSQL
Toonaangevende open source relationele databank, door BrainDup gebruikt voor gestructureerde gegevens (gebruikers, projecten, geschiedenis). Betrouwbaar, snel en gratis.
Milvus
Databank die gespecialiseerd is in het opslaan van vectoren. Ze laat BrainDup de meest relevante documenten terugvinden door hun « semantische vingerafdruk » te vergelijken in plaats van trefwoorden.
Vectordatabank
Soort databank die wiskundige weergaven (vectoren) van de betekenis van teksten opslaat. Daardoor vindt ze gelijkaardige documenten, ook als die andere woorden gebruiken.
Vector (embedding)
Reeks getallen die de « betekenis » van een tekst weergeeft in een wiskundige ruimte. Twee teksten met een verwante betekenis krijgen verwante vectoren, ook bij andere woorden.
Embedding
Het omzetten van een tekst (of beeld) in een numerieke vector. Dat is de eerste stap van RAG: elk document wordt omgezet om in de vectordatabank te belanden.
Semantisch zoeken
Zoeken op betekenis in plaats van op exacte woorden. Zoeken op « verloning van het personeel » vindt ook een document over « lonen en wedden ».
Neo4j
Graafdatabank die BrainDup gebruikt om de verbanden tussen begrippen in kaart te brengen: wie werkt met wie, welk document verwijst naar welk ander.
Kennisgraaf
Kennis weergegeven als een netwerk: knopen (begrippen) verbonden door verbanden die een type dragen. Zo kan men vragen stellen die geen enkel document letterlijk beantwoordt.
MinIO
Open source bestandsserver, compatibel met de S3-standaard. BrainDup gebruikt hem om documenten en afgeleide bestanden lokaal op te slaan.
S3
Standaard voor bestandsopslag, bedacht door Amazon (Simple Storage Service). MinIO spreekt dezelfde taal, zodat de gereedschappen werken zonder van de cloud af te hangen.
Nextcloud
Open source alternatief voor Google Drive of Dropbox. Laat bestanden synchroniseren, delen en samen bewerken, op uw eigen server.
Collabora
Kantoorsoftware in de browser (tekst, rekenblad, presentatie), gekoppeld aan Nextcloud. Een soeverein alternatief voor Office 365 of Google Docs.
Kunstmatige intelligentie en taalmodellen
De begrippen achter de modellen die BrainDup lokaal laat draaien.
Kunstmatige intelligentie (AI)
Geheel van technieken waarmee een machine menselijke vermogens nabootst: taal begrijpen, beelden herkennen, beslissen, teksten opstellen.
Model (van AI)
Programma dat op grote hoeveelheden gegevens is getraind om een bepaalde taak uit te voeren (tekst opstellen, beeld herkennen). Het model is het resultaat van dat trainen.
LLM
Large Language Model, een taalmodel van grote omvang, dat taal begrijpt en voortbrengt. Mistral, Llama en Claude zijn LLM's.
Inferentie
De fase waarin het AI-model een antwoord voortbrengt op een vraag. Dat is het moment waarop de GPU rekent; het trainen is al eerder gebeurd.
Parameters van een model
Numerieke waarden, tijdens het trainen bijgesteld, die het gedrag van het model bepalen. Een model van 7 miljard parameters heeft er zeven miljard.
Mistral
Frans AI-bedrijf dat sterke open source taalmodellen maakt. Hun modellen worden door BrainDup gebruikt voor lokaal werk in het Frans.
Qwen
Familie van open source AI-modellen van Alibaba. Zeer goede prestaties voor haar omvang, ook meertalig.
Claude
AI-model van Anthropic, bekend om zijn nauwkeurigheid en het volgen van instructies. Door AS3P gebruikt om te ontwikkelen, met Claude Code.
ChatGPT / GPT
AI-modellen van OpenAI, de bekendste bij het grote publiek. Krachtig, maar uitsluitend in de cloud: uw gegevens verlaten uw gebouw.
Gemini
AI-model van Google. Net als GPT sterk, maar het werkt enkel in de cloud, met dezelfde vraag over soevereiniteit.
Ollama
Open source gereedschap dat het downloaden en uitvoeren van AI-modellen op uw eigen machine vereenvoudigt. Het is de motor van de lokale AI van BrainDup.
Visiemodel / VLM
Model dat zowel tekst als beeld begrijpt. Nuttig om gescande documenten, plannen of foto's te lezen.
OCR
Optische tekenherkenning: techniek die een beeld van tekst (scan, foto) omzet in tekst die de machine kan verwerken.
Verzinsel
Wanneer een AI-model verkeerde informatie bedenkt en ze met overtuiging brengt. RAG vermindert dat risico door het model aan echte documenten te binden.
RAG
Retrieval-Augmented Generation: eerst de relevante documenten opzoeken, dan het model laten antwoorden op basis daarvan. De kern van BrainDup.
Fine-tuning
Een AI-model gedeeltelijk bijtrainen op uw eigen gegevens om het te specialiseren. Zoals een ervaren medewerker bijscholen in plaats van een nieuwe opleiden.
Prompt
Instructie of vraag die u aan een AI-model geeft. De kwaliteit van de prompt bepaalt sterk de kwaliteit van het antwoord.
Token
Basiseenheid van tekst voor een taalmodel. Eén token is ongeveer driekwart van een woord. Clouddiensten rekenen per token af; lokaal kost dat niets.
Context
Hoeveelheid tekst die een model gelijktijdig in rekening kan brengen om te antwoorden. Een groter contextvenster laat lange documenten toe.
Open source
Software waarvan de code openbaar, gratis en aanpasbaar is. BrainDup verkiest open onderdelen om afhankelijkheid van een leverancier te vermijden.
Hugging Face
Gemeenschapsplatform waar duizenden open source AI-modellen vrij worden gedeeld. Daar haalt BrainDup zijn modellen.
Softwareontwikkeling en code
Het vocabulaire dat u in de technische documentatie van BrainDup tegenkomt.
Python
De programmeertaal bij uitstek voor AI en gegevensverwerking. Eenvoudig, leesbaar, met een rijk pakket bibliotheken. Het grootste deel van BrainDup is in Python geschreven.
Code
Instructies in een programmeertaal die de computer zeggen wat hij moet doen. De broncode van BrainDup is openbaar en te controleren.
FastAPI
Modern Python-framework om snelle webinterfaces te bouwen die zichzelf documenteren. BrainDup gebruikt het om zijn diensten met elkaar te laten praten.
API
Programmeerinterface: een vaste afspraak waarmee twee programma's met elkaar communiceren. Als een genormeerd stopcontact: elk passend toestel kan erop.
Endpoint
Precies adres van een API waar een aanvraag naartoe gaat voor een bepaalde dienst. Bijvoorbeeld een endpoint om een document in te lezen.
JSON
Universeel formaat om gegevens tussen toepassingen uit te wisselen, leesbaar voor mens en machine. Het is de lingua franca van webinterfaces.
Pipeline
Keten van geautomatiseerde stappen in een vaste orde. In BrainDup rijgt een RAG-pipeline aaneen: document ontvangen, tekst halen, opdelen, vectoriseren, opslaan.
Eenheidstest
Automatische controle dat een klein stukje code (een functie) juist werkt, los bekeken. BrainDup bevat er honderden.
Integratietest
Controle dat meerdere onderdelen samen juist werken. Na elk stuk apart te hebben getest, kijkt men of de keten klopt.
Regressie
Fout die ongewild ontstaat bij het wijzigen van bestaande code. Een regressietest gaat na of eerdere correcties standhouden.
Bug
Fout in een programma die onverwacht gedrag veroorzaakt. Bugs opsporen en oplossen, debuggen, is een vast deel van het werk.
Framework
Ontwikkelkader dat structuur en kant-en-klaar gereedschap levert. In plaats van alles zelf te bouwen, vertrekt men van een gemeenschappelijke basis.
Bibliotheek
Verzameling herbruikbare functies die anderen hebben geschreven. Als een boek lenen in plaats van het zelf te schrijven.
Versiebeheer en publicatie
Hoe de code van BrainDup evolueert, wordt nagekeken en uitgebracht.
Git
Versiebeheersysteem dat elke wijziging van de broncode bewaart, als een volledige geschiedenis waarin men kan terugkeren.
GitHub
Onlineplatform dat Git-opslagplaatsen herbergt. Het vereenvoudigt samenwerking en biedt gereedschap voor automatisering.
Commit
Vastleggen van een reeks wijzigingen in Git, met een beschrijvende boodschap. Als opslaan, maar met uitleg waarom.
Branch
Parallelle kopie van de code om een functie te bouwen zonder de stabiele versie te raken. Is ze klaar, dan wordt ze samengevoegd.
Pull request
Formeel verzoek om een branch samen te voegen met de hoofdcode. Andere ontwikkelaars kunnen zo nakijken voor het definitief is.
CI/CD
Doorlopende integratie en doorlopende uitrol: tests en ingebruikname worden geautomatiseerd. Elke wijziging doorloopt dezelfde keten.
Release / Versie
Officiële uitgave van een versie, met een nummer (bijvoorbeeld v2.1.0). Elke release bundelt de wijzigingen sinds de vorige.
Orkestratie, workflows en koppeling
Hoe BrainDup zijn onderdelen en uw eigen programma's laat samenwerken.
Workflow
Reeks geautomatiseerde stappen die door een gebeurtenis in gang wordt gezet. Bijvoorbeeld: een document komt aan, wordt geanalyseerd, dan opgeslagen.
n8n
Open source automatiseringsplatform dat BrainDup gebruikt om workflows visueel te bouwen, zonder code.
Knoop
In n8n is elke stap van een workflow een knoop: een bestand ontvangen, de AI aanroepen, een e-mail versturen. Knopen worden aan elkaar geregen.
Webhook
Mechanisme waarmee een toepassing automatisch een bericht naar een andere stuurt wanneer er iets gebeurt. Geen voortdurend navragen meer.
Batch
Groepsgewijze verwerking van meerdere elementen in één bewerking. In plaats van 100 documenten één per één, worden ze samen behandeld.
Retry
Automatische nieuwe poging bij mislukking. Faalt een stap (wankel netwerk, dienst tijdelijk weg), dan wordt ze opnieuw geprobeerd.
Fallback
Terugvaloplossing wanneer de eerste keuze faalt. Is bijvoorbeeld het hoofdmodel overbelast, dan neemt een ander het over.
Methode en projectbeheer
De begrippen die de bouw en de naleving van BrainDup structureren.
BMAD
Methode voor het beheer van AI-projecten, gebruikt om de bouw van BrainDup te structureren. Ze bepaalt de rollen, de fasen en de op te leveren stukken.
Story
Korte beschrijving van een functie, vanuit de gebruiker gezien. Bijvoorbeeld: « Als jurist wil ik de akten van een dossier doorzoeken. »
Sprint
Korte, vaste werkperiode (meestal een tot twee weken) waarin het team een afgesproken geheel van stories oplevert.
Backlog
Geordende lijst van alle functies, verbeteringen en correcties die nog moeten gebeuren. De backlog leeft: hij wordt bijgesteld naargelang de prioriteiten.
PRD
Product Requirements Document: het document dat precies beschrijft wat een product moet doen, voor wie en waarom.
AVG
Algemene verordening gegevensbescherming, de Europese wet met strenge regels voor het verzamelen en verwerken van persoonsgegevens.
AI Act
Europese verordening over kunstmatige intelligentie, in werking sinds 2024. Ze deelt AI-systemen in naar risiconiveau en legt daaraan verplichtingen vast.
Technische schuld
Opeenstapeling van snelle oplossingen en compromissen die latere ontwikkeling vertragen. Als een lening: nu tijd winnen, later met rente terugbetalen.
Alfabetische index
Zet de stap
Dertig minuten om na te gaan wat soevereine AI in uw organisatie kan opleveren. Zonder verplichting.
Gratis soevereiniteitsaudit